Zainteresowanie Finów własnym folklorem pojawiło się w latach 60-tych za sprawą Martti Pokeli, znakomitego wirtuoza kantele, propagatora rodzimej sztuki i organizatora. Rozpoczął on nauczanie gry na kantele w Akademii Sibeliusa w Helsinkach. Dzięki jego dydaktycznym sukcesom Akademia zdecydowała się otworzyć w 1983 roku specjalny departamant muzyki ludowej, bez którego trudno dziś byłoby mówić o fińskim folku.

Zainteresowanie folklorem fińskim poza granicami Finlandii nastąpiło po nagraniu płyty długogrającej przez formację Pohjantachti. Grupa ta łączyła elementy rocka, przede wszystkim elektryczne instrumentarium z elementami szamańskiej tradycji, pieśniami szamańskimi, transowymi rytmami. Z tanecznymi obrzędami mamy też do czynienia podczas występów. Także stroje-nawiązujące do ludowych fińskich ubiorów oraz noszone przez muzyków na głowie rogi renifera wskazują jednoznacznie na charakter ich muzycznych zainteresowań. Grupa ta podczas występów w Polsce spotkała się i grała z Kwartetem Jorgi.

Teksty Pohjantachti również nawiązują do północnego folkloru. Pieśni eskimoskie jak lament matki po tragicznej śmierci syna, legendy o Człowieku Kruku odnajdziemy na ich albumach obok pieśni z północnych terenów Rosji (Mari, Komi).

Grupa rozpadła się i dalsze losy formacji nie są znane. Ponoć członkowie Pohiantachti grając osobno eksperymentują z muzyką Północy. Po wspaniałym pierwszym albumie ("Pohjantachti"), grupa nagrała szybko kolejny by zdyskontować zainteresowanie swą sztuką a potem jeszcze słabszy trzeci.
Dyskografia: Pohjantachti-Polydor 829497-1

Na kolejną fal e zainteresowania fińską sztuką trzeba było czekać kilka lat. W 1992 Podczas BID (Berlin Independence Days), odbył się koncert z udziałem nikomu nieznanej grupy Vartina.

Vartina (Kołowrotek)
Grupa powstała dzięki inwencji Sari Kaasinen w 1983 roku w Karelii w południowo-wschodniej części Finlandii. Początkowo była to grupa przyjaciół śpiewających przy wtórze kantele pieśni regionalne.

W 1990 z 20-osobowej grupy amatorskiej wyłania się 10 osobowy zespół. Pięć wokalistek wspomaganych przez akustyczny zespół z częścią muzyków folkowych, a częścią ostro grających rockmanów.

Grupa określa się jako : "rock/pop attack, zmodernizowana Ugro-Fińska tradycja muzyczna, grana w sposób niesłyszany dotąd. "W tej wersji, Vartina podbiła lokalne media. W 1991 nagrywają pierwszy album, który zawiera pół tradycyjny pół oryginalny materiał w opracowaniu muzyków. Płyta odnosi sukces (w ciągu roku sprzedana zostaje w ilości 40 tys. egzemplarzy) i osiąga status platynowej, sprawia to, że o Vartinie jest głośno w całej Finlandii. Płyta poprzedzana jest singlem "Marilaulu". Dzięki energii z jaką gra, Vartina występuje w klubach rockowych i na rockowych festiwalach, co przyczynia się do wzrostu popularności. W tym roku grupa gra też na Belfast Folk Festiwal i na żywo w RTE (TV) w Dublinie. W 1992.Kolejne międzynarodowe festiwale WOMAD, Falun Festival (Szwecja), BID Music Convention, Berlin.

W tym roku pozostaje kwartet wokalny i dochodzi nowy gitarzysta. W tym składzie nagrywają nową płytę Seleniko. Płyta była na 1 miejscu Europejskiej Listy World Music Charts Europe przez 3 miesiące. Grupa gra dużo w Finlandii. Ukazuje się singiel "Kyla Vuotti?". W roku następnym ukazuje się amerykańska edycja Seleniko. Grupa gra w Teksasie na SXSW Music & Media Convention w Austin. Potem podczas trasy po krajach beneluxu zmienia się basista. W dalszej kolejności festiwale w Rudolstadt (Niemcy), Skagen (Dania), Telemark (Norwegia), Glastonbury (U.K) i Fribourg w Szwajcarii. Ponowny wyjazd do US z nowym gitarzystą.1994 jest rokiem przerwy. Liderka, kompozytorka Sari Kaasinen urodziła córkę. Prace nad nowym albumem, z którego piosenki zaprezentowane zostają wkrótce na Kilhaus Festival (Finlandia) i na festiwalach w Belgii i Norwegii. 1 pażdziernika nowy album Aitara zostaje nagrany. W 1995 kolejne tournee po Stanach. W 96 Vartina gra na Midem. 3 tournee po Stanach. Występy z Leningrad Cowboys i Bjork.

Nagrody: Grupa roku na Kaustinen Folk Festival 87, W 91 fiński muzyczny Oscar (Emma) i jako niespodzianka roku. W następnym otrzymuje nagrodę państwową. Powodzenie Vartiny to nie tylko sukces komercyjny. Vartina wykonuje stare pieśni ugrofińskie popularyzując prastary folklor. Temu celowi służy też wydawnictwo Mipu, nakładem którego ukazało się kilka bardzo tradycyjnych płyt. Vartina też ma wierne wielbicielki, jako, że śpiewa też "sprosne" pieśni zarezerwowane dotychczas dla męskich spotkań przy wódce. Dla wielu kobiet jest to sygnał, że można zmienić fiński obyczaj i że kobiety mogą upomnieć się o równe prawa.
Vartina gra obecnie w składzie : Sari Kaasinen - głos, kantele. Studiowała muzykę ludową na Akademii Sibeliusa od 1986 roku. Prowadzi też grupę dziecięcą Sirmakka. Jest też właścicielką wytwórni Mipu Music. Mari Kaasinen - głos, kantele, akordeon na pierwszej płycie. Studiowała muzykę ludową jak Sari od 90 roku na Akademii Sibeliusa. Sirpa Reiman - głos, Kirsi Kahkonen -głos, Kari Reiman -skrzypce, Ritta Potinoja -akordeon, Janne Lappalinen -saksofon, tin whistle, bouzuki, Antto Varilo -gitara, Pekka Lehti -bas, Anssi Nykannen.

Dyskografia: Vertina 1st (Mipu ? ) wczesna grupa
Oi Da I (? 91), Seleniko -album produkowany przez Hijaza Mustaphę z 3Mustaphas3 (Spirit 92), Kyla Voutti Uutta Kuuta -singiel (? 92), Aitara (Mipu Music 94 Musta Lindu (OMCD 89),Local off (singiel) (Spirit 92)Kokko (Nonesuch 96)

Angelin Tytot
Grupa pochodzi z wioski Angeli plemienia Inari, jednej z niewielu lapońskich wiosek w Finlandii. Mieszkańcy zajmują się hodowlą reniferów. Do najbliższego sklepu jest stąd 60 km. W 1982 roku Eino Kukkonen fiński nauczyciel poprosił swych lapońskich uczniów by zaśpiewali na festiwalu sztuki lapońskiej w Utsjoki. Ursula i Tuuni Lansman były w owej klasie. Tak powstało zainteresowanie śpiewaniem lapońskich piosenek. Dziś tworzą zespół Angelin Tytót. Śpiewają joik. Jest to tradycyjny sposób śpiewania lapońskiego oparty na bezsensownych sylabach, podobny do scattu. Nie ma określonych joikhów. Każdy wykonawca tworzy swój własny styl. Siostry obok pieśni zakorzenionych w tradycji komponują własne pieśni. Pieśni mają czasami starą strukturę skalową, co sprawia, że nieprzyzwyczajone ucho może uważać intonację za niedobrą. Pieśniom akompaniuje gitara i lapońskie bębny. Te ostatnie nadają muzyce sióstr szamańskiego brzmienia ale jak twierdzą Artystki śpiewają o normalnym życiu, jakie jest udziałem ludzi niezależnie od przynależności etnicznej i szamanizm oraz tajemniczość są tu pozorami.

Dyskografia: Dolla (Mipu 92)-na liście WMCE nr 9, Giitu (Mipu 93) z saksofonem.

Tellu Virkkala
Gdy zaczynała studia na Akademii im.Sibeliusa w 89 roku zainteresowana była przede wszystkim wiolinistyką. W następnym roku jednak zaczyna współpracę ze szwedzką formacją Hedningarna.
Odkryła, że jej powołaniem jest śpiewanie. Zainteresowała się poetyką I melodyką Kalevali. Początkowe zainteresowanie przerodziło się w wielką pasję. Wszakże nie ograniczyła się do kopiowania magicznych pieśni I starych legend. Umiała przenieść tę tradycję w obszar własnej twórczości.

Dyskografia : Suden Aika (KansanMussikkinstituutti 96)

Tallari
Grupa z Kaustinen istnieje od 1986 roku. Uważana jest za pierwszą profesjonalną grupę folkową w Finlandii. Grupa nie ogranicza się do folkloru rodzimego sięgając np. po wątki taneczne z Quebecu.

Dyskografia (wybrana):Komiammasti (Kansanmussikkiinstituuti 96), Kymmenen pennin ryyppy (KI 1992), Lunastettva Neito (Digelius Music 92), Mestarien Jaljilla (KILP ?), Harjumaen Kalliolla (Kilp ?)

Ottopasuuna
formacja o delikatnym brzmieniu akustycznym przypominającym Patrick Street z Irlandii.

Dyskografia : Ottopasuuna (Amigo 91),

Progmatics - o statusie supergrupy grającej world music. Kwartet tworzą Janne Lappalainen -sax I instr. strunowe (z Vartiny), Jouko Kyhala (ex-Pirnales) na harmonijce, instrumentach klawiszowych I śpiew, Markku Lepisto (ex-Pirnales) akordeoni stepowanie. Perttu Paappanen (ex-Koinurit) skrzypce. Grają muzykę taneczną przeważnie lokalną choć też na debiutanckim albumie odnajdziemy reela -wszakże takiego, który zakorzenił się w fińskiej tradycji.

Dyskografia : Vaarallinen lehmankello (Olarin Musiikki OY ,96)

Sirmakka -grupa założona w 86 roku we wsi Raakkyla w północnej Karelii przez 18 młodych fanatyków folku. Śpiewali przy wtórze kantele, po kilku tygodniach doszedł do zespołu skrzypek, mendolinista, basista. Nazwa zespołu nawiązuje do nazwy akordeonu Simakka. Wiele pieśni z ich repertuaru, to piesni miłosne choć członkowie zespołu mieli wówczas po 10 lat. Po 6 latach grania zdobyli srebrny medal na zawodach Młodych Zespołów na Kaustinen Folk Festival w 90 roku I brali udział w programie TV "World music z Karelii"

Dyskografia: Sirmakka (Mipu Music 92)

Rinneradio
Połączenie lapońskiego joik z opracowaniem przypominającym to co w Polsce robi Kinior I z elektroniką oraz z automatycznym perkusistą. Grupa z rozbudowaną sekcją dętą .Wokalnie udziela się w niej Wimme Saari autentyczny Lapończyk. Wimme Saari korzystając z doświadczeń zdobytych w tej współpracy wydał jeszcze podobny album, w którym mniejsza już jest fascynacja nowoczesnym jazzem a głos wspierany jest przede wszystkim o elektronikę, która wykorzystywana jest tu częściowo jako nośnik barwy, ale nade wszystko rytmiki. Towarzyszy mu kwintet, który brał udział w nagraniu Joik. Zazwyczaj są to krótkie joiki przeplatane utworami zainspirowanymi wokalnym wstępem.

Dyskografia : Joik (Aani ?) , Gierran (RockAdillo 97)

Anna-Kaisa Liedes
Rozpoczęła naukę gry na kantele gdy miała lat 10. Grała solo I w zespołach przez kolejną dekadę. W 1982 roku dostała się na Akademię im. Sibeliusa w Helsinkach do klasy kantele. Jej nauczycielem był największy fiński wirtuoz w grze na tym instrumencie Martti Pokela. Wstąpiła do nowo otwartej katedry muzyki ludowej I ukończywszy w niej studia została nauczycielem akademickim. Podczas studiów grała w wielu zespołach min. w pionierskim Niekku. Anna jest również śpiewaczką wykonującą tradycyjne pieśni z Ostrobothni, Karelii I Ingrii. W swych nagraniach nie trzyma się kurczowo tradycji stosując delikatny makijaż min. wykorzystując bębny afrykańskie, marimbę?

Dyskografia : Oi Miksi (Olarin Musiikki 93-Riverboat Records 94)

JPP
grupa z Kaustinen składająca się z 5 skrzypków, fisharmonisty I kontrabasisty, powstała w 1990 roku. W 93 byli odkryciem festiwalu w Kaustinen. Pochodzą wszyscy z jednej wioski. Mają za sobą studia w Akademii Sibeliusa. Ich pierwsze nagrania przyniosły tradycyjne tańce z fińskiego repertuaru I utwory obcego pochodzenia -irlandzkie, argentyńskie tango, walce czyli to co składa się na taneczną fińską rzeczywistość. Wszystkie utwory były tradycyjne zaś niekonwencjonalne okazało się opracowanie na taki skład. Nowsze dokonania fonograficzne to już przewaga własnych kompozycji. Parę z nich nawiązuje do twórczości "ojca duchowego JPP" Erika Hokkanena fińskiego skrzypka z Ameryki, stąd też nawiązanie do muzyki tex-mex. Grupa nie zapomina też o fińskich weteranach z lat 50-tych I z początku wieku oraz zasłuchana jest w szwedzkie granie. To wszystko w opracowaniu od 7 do 13 skrzypiec, fisharmonii I kontrabasu.

Dyskografia: Pirun Polska (Olarin Musiikki 92), Kaustinen Rhapsody (Olarin 94).

Maria Kalaniemi -ur.1964.Na akordeonie uczyła się grać min. przez 7 lat na Akademii Sibeliusa, gdzie teraz wykłada. Od 1983 roku była członkiem wspaniałej formacji Niekku, z którą nagrał 3 płyty I podróżowała do Rosji, Szwajcarii I na Węgry. Oprócz tradycyjnych fińskich, karelskich I szwedzkich utworów nie stroni od francuskiego musette czy argentyńskiego tanga czy muzyki rockowej. W swych nagraniach ożywia brzmienie przez użycie min. bmiry. Nagrała jak dotąd 2 albumy solowe.

Dyskografia (niekompletna) : Maria Kaleniemi (Olarin 92)

Veli -Matti Jarvenpaa - ur.1967, grający na 5 rzędowym akordeonie, instrumencie najbardziej popularnym w 20 wieku w Finlandii jeśli chodzi o muzykę taneczną. Pochodzi z rodziny Veli-Matti o wielkich akordeonowych tradycjach. Sam rozpoczął naukę gry na tym instrumencie, gdy był dzieckiem. Zdradzał wielki talent dlatego nikogo nie zdziwił fakt iż wygrał konkurs młodych akordeonistów (do lat 21) w grze na 2 rzędowym akordeonie gdy miał zaledwie 10 lat. Grał przede wszystkim muzykę fińską do momentu, gdy usłyszał po raz pierwszy tex-mex na festiwalu w Quebec w 82. Od tego czasu skoncentrował się na tex-mex, cujun I zydeco, grając z grupą Zydeco Conjunto. Występował I nagrywał z wieloma fińskimi grupami rockowymi. Nagrał dwie płyty solowe. Druga z najlepszymi rockmanami Finlandii.

Dyskografia : Sarkijarven bolero (Mipu ?)

Koinurit
Uformowany w 89 roku przez pięciu studentów z różnych stron Finlandii. Grupa okrzyknięta za najbardziej fascynującą w fińskim folku.

Dyskografia : Yllatyspartit (Olarin ?), Askon 3 - rivinen ( Mipu ? )

Niekku -grupa kobieca

Dyskografia : Nieku 1st (Olarin ?), Niekku 2 (KILP ?), Niekku 3 (Olarin ?)

Heikki Lahti - (1934) największy fiński mandolinista, laureat 3 konkursów na najlepszego fińskiego mandolinistę gra na tym instrumencie od 5 roku życia. Gra bez użycia akordów czy choćby dwudźwięków melodie popularnych tańców, polki, walce, scottishe nie stroniąc od repertuaru rosyjskiego I irlandzkiego jest też miłośnikiem skrzypcowej sztuki starych mistrzów, których utwory włącza do swego repertuaru (Otto Hotakainen). Miał w swym życiu okres burzliwy kiedy to w latach 60-tych grał muzykę taneczną na basie, skrzypcach, perkusji czy skrzypcach ale gdy się ożenił w latach 70-tych powrócił do gry na mandolinie I do ludowych tematów. Zaczął ćwiczyć 2-3 godziny dziennie I wkrótce był wziętym nauczycielem. Przez ostatnie lata pokazuje się na wszystkich fińskich festiwalach I wyjeżdża np. do Australii skąd przywiózł model mandoliny Gipson F5L na którym gra.

Dyskografia : mandoliinimestari (Olarin 92).

Troka
Kwartet powstał podczas jamu na festiwalu w Kaustinen w 93 roku. Fisharmonista Timo Alakotila z MatiMakela (skrzypce) ze wspaniałej formacji JPP połączyli swe siły z Ville Ojanen I Timo Myllykanges'em z grupy Folkkarit. Na akordeonie zagrała Minna Luoma. Grupa nagrała jeden album I rozpadła się.

Dyskografia: Troka (Olarin 93)

Owa światowość tanecznego repertuaru fińskiego, otwarcie na obce wpływy sprawia, że w czasach w których kontakt jest łatwiejszy dochodzą do głosu także I wpływy zgoła egzotyczne.

Hasse Walli & Asamaan
Hasse (gitara, klawisze, perkusja) Gra na perkusji od 9 roku życia. Wyrósł ze środowiska związanego z rockiem I jazzem. Później zainteresował się gitarą. Grał na niej w dwóch własnych zespołach : Jormas I Blues Section, które zdobyły w Finlandii dużą popularność. W 74 roku założył legendarną Piirpauke. Grupa łączyła fiński folk z rockiem jazzem I world music stając się inspiracją dla kolejnych formacji. Zainteresowania Hasse skierowały go ku muzyce afro-kubańskiej jaką grał z kolejną własną formacją ale gdy usłyszał kasetę z senegalską muzyką postanowił się tam udać by studiować tamtejszą muzyke I kulturę. Spędził tam kilka zim grając min. z Youssou N'dourem & Super Etoile, Super Diamono, Xalam I Baobab. Potem założył własną grupę cieszącą się uznaniem wśród plemienia Wolofów. Projekt Asamaan powstał w 88 roku by uwspółcześnić senegalską sztukę I połączyć ją z jazzem, zelektryfikować. Projekt łączy lidera z 6 Senegalczykami I wspierającymi ich 4 Finami. Nic w nim nie ma fińskiego ale być może to też wkrótce stanie się muzyką fińską?

Dyskografia :Modern Mbalax (Olarin nr.21), African Sky (Olarin nr.29, Teranga Olarin 93)

Piirpauke -grupa eksperymentująca z muzyką etniczną, rockowymi instrumentami grającymi z tradycyjnymi instrumentami z całego świata I tematami rodem z muzyki klasycznej (Szostakowicz ala raga, Mozart, Ave Maria Gounoda?). Znakomity smak muzyczny I duże poczucie humoru stawiają tę grupę w rzędzie najlepszych grających muzykę świata. Od 1991 po nagraniu Tuku Tuku grupa istnieje jako trio z grającymi w niej gościnnie wirtuozami z innych krajów (perkusista turecki Temiz Okay). Grupę tworzą odtąd Fin Sakari Kukko, Hiszpanka Cinta Hermo I Senegalczyk Ismael Sane, który większość życia spędził w Hiszpanii.
Dyskografia : The wild east (RockAdillo 86), Algazara (RockAdillo 87), Zerenade (RockAdillo 89), Global Servisi (RockAdillo 90), Tuku Tuku (RockAdillo 91), Terra Nova (Zenka 93)

Seppo "Baron" Paakkunainen - artysta związany ze sztuką klasyczną, kompozytor grający też na saksofonie barytonowym. W jego twórczości odnajdziemy elementy folkloru fińskiego, nawiązania do eposu Kalevala oraz do muzyki lapońskiej (joik).W swej twórczości łączy orkiestrę kameralną lub symfoniczną z instrumentami elektrycznymi I elementami jazzu oraz nie stroni od zdobyczy awangardy (wykorzystanie taśmy ).Zdobywca 3 nagrody w 86 roku I 1 w 88 na Futura Festival w Berlinie. Dziś najbardziej popularna jest 1 symfonia nagrana przez autora w latach 90-92,operująca językiem znanym nam z Dvoraka Symfonii z Nowego Świata.
Do znaczniejszych dzieł inspirowanych folklorem należą : Symfonia nr.1 (1980-81,89) na ork. symfoniczną, grupę instrumentów improwizujących I 2 śpiewaków joik. Tanomania - na wątkach fińskiej muzyki (81-2), Sapmi lottazan (suita symfoniczna bazująca na tematach joik-1989), Nunnu -suita na motywach fińskiej muzyki ludowej (71), Ethnic Conphony na big band I kantele z tekstem z Kalevali (79), Rai'do louhti -suita na motywach joik (89), Kultaneito -na motywach Kalevali (83-4), Pohjan neiti -j.w (84), Kokko (j.w) 85,
Kalevala draama 84-85 I Nahant suite (77) na motywach starych melodii ludowych

Dyskografia : 1 symfonia (DAT 92)

Mimmit (dziewczyny). Kwartet kobiecy prowadzony przez 22 letnią akordeonistkę Paulinie Luukkane (śpiew, akordeon, skrzypce, bas). Grupa zasłuchana w Vartinę. Akordeonistka naśladuje Kaleniemi.
Dyskografia : Mimmit (EP.?,?)

Spontani Vire - na fisharmonii I Eero Gundstrom I studentka Akademii Sibeliusa Anna Pudas na klarnecie I Nana Nevatelo na skrzypcach.
Dyskografia : Spontani Vire (???)

The World Mankeri Orchestra - grupa muzyków z Marią Kaleniemi I Arto Jarvala na czele grająca fińską muzykę taneczną na jazzowo.

Tekst zaczerpniety ze strony www Polskiego Radia (Wojciech Ossowski, z cyklu: 'Maly przewodnik po muzyce swiata')

Zdjecie pochodzi ze strony http://kunta.riihimaki.fi